A-Z Behandelingen

Harttransplantatie

Wat is een harttransplantatie?

Een harttransplantatie is het laatste redmiddel voor mensen met hartfalen bij wie de hartspier niet sterk genoeg meer is om de bloedsomloop voldoende in beweging te houden. In een zware operatie wordt het verzwakte hart vervangen door een donorhart. Als een donorhart niet per direct beschikbaar is – wat helaas vaak het geval is – dan kan de wachttijd overbrugd worden door een mechanisch steunhart als ‘brug naar transplantatie’.

Een getransplanteerd hart heeft geen verbinding met het zenuwstelsel. Het is ‘gedenerveerd’. Via het zenuwstelsel wordt een normaal hart gewaarschuwd als het lichaam zich inspant, zodat het sneller kan gaan kloppen. Een getransplanteerd hart krijgt dat signaal niet, waardoor het iets langer duurt voordat het zijn ritme aanpast. Aan de andere kant komen er ook geen pijnsignalen uit het hart. Iemand met een getransplanteerd hart heeft bijvoorbeeld geen last van pijn op de borst.

Bovenstaande informatie is afkomstig van de website van de Hartwijzer.

Voor wie is revalidatie zinvol?

In het ziekenhuis was alle aandacht gericht op uw lichamelijke herstel. Eenmaal thuis na de operatie zal uw blik meer op de toekomst gericht zijn. U wordt nu geconfronteerd met de consequenties van de harttransplantatie. Dan zou u tegen de volgende problemen en vragen kunnen aanlopen:

  • Welke inspanning kan ik nog aan?
  • Stel dat er wat gebeurt. Ik durf niet meer alleen te zijn.
  • Hoe ziet mijn toekomst eruit na deze transplantatie?
  • Ik wil graag sporten maar ik durf niet goed.
  • Kan ik mijn beroep nog wel uitoefenen?

Als u aan de slag wilt om uw conditie te optimaliseren en hulp bij uw vragen en onduidelijkheden te krijgen, dan is revalidatie zinvol voor u.

Wat houdt de behandeling bij het RRC in?

Hartrevalidatie zorgt ervoor dat u beter leert omgaan met uw hartaandoening. In de eerste plaats fysiek, maar ook mentaal. Ook ondersteunen we u bij veranderingen in uw leefstijl, zodat de kans op hartproblemen in de toekomst afneemt. Een team van verschillende behandelaars helpt u hierbij. Afhankelijk van uw situatie zijn dat:

  • cardioloog en algemeen arts
  • functieassistent
  • fysiotherapeut
  • sport- en spelleider
  • maatschappelijk werker
  • psycholoog
  • diëtist
  • logopedist
  • seksuoloog

Fysieke training
Het fysieke onderdeel van de behandeling houdt in dat u twee à drie keer per week in ons revalidatiecentrum komt trainen. Tijdens de training krijgt u begeleiding van deskundige fysiotherapeuten en bewegingsagogen. Zij zorgen voor een goede opbouw van het trainingsprogramma. Er is ook altijd een arts op de afdeling aanwezig. Op grond van uw intake en de fietstest stelt de arts voor u de veilige trainingsgrenzen vast. Als zich een probleem voordoet, is hulp direct voorhanden. Door de deskundige begeleiding die u krijgt in het Rijnlands Revalidatie Centrum zult u zich vertrouwd voelen om steeds verder de veilige ‘grenzen’ van uw conditie te gaan opzoeken. U leert wat u niet kunt, en vooral wat u wél kunt. Dat maakt dat u weer vertrouwen in uzelf krijgt. Als het mogelijk is, verbetert u ook uw conditie tijdens revalidatie.

Psychosociale ondersteuning
Als u op een harttransplantatie wacht, leeft u tussen hoop en vrees. U hebt te maken met een situatie waarbij u steeds meer inlevert en u steeds weer opnieuw aanpassingen moet doen. Tegelijkertijd is er de hoop op verbetering, op een nieuw hart. U kunt gesprekken voeren met de maatschappelijk werker of psycholoog om ook emotioneel zo goed mogelijk in balans te blijven. Niet alleen voor u maar ook voor uw naasten is het een zware tijd. Ook zij kunnen begeleid worden door maatschappelijk werker of psycholoog.

Als u een nieuw hart gekregen heeft, wacht u een nieuwe toekomst, met nieuwe mogelijkheden, na een wachtperiode die voor velen heel ingrijpend is. Ook aan een nieuwe toekomst moet u weer wennen. Soms zullen er weer tegenslagen zijn, zult u weer andere taken en rollen op u nemen. De maatschappelijk werker en de psycholoog kunnen u en uw naasten begeleiding bieden om hetgeen u meegemaakt hebt te verwerken en om zo goed mogelijk vorm te geven aan uw leven.

Informatiebijeenkomsten
Iedere patiënt krijgt vier verschillende informatiebijeenkomsten aangeboden. Hier hoort u veel over uw hartaandoening en hoe u ermee om kunt gaan en kunt u vragen stellen. Voor iedereen is er ook de introductieles Ademhaling- en Ontspanningsoefeningen (A&O). Ook uw eventuele partner en familieleden hebben te maken met veranderingen door uw hartaandoening. Zij zijn daarom ook welkom bij de informatiebijeenkomsten.

Naast de vier informatiebijeenkomsten uit het basisprogramma kunt u, op indicatie, ook deelnemen aan specifieke groepscursussen bijvoorbeeld ‘stressmanagement’.

Werken aan uw doelen
U stelt samen met de arts en de overige behandelaars doelen vast. Bijvoorbeeld het oppakken van een sport, stoppen met roken of (gedeeltelijke) hervatting van uw werk. Als u voor uzelf weet wat u wilt, dan gaan de behandelaars daar samen met u naartoe werken. Zolang het binnen uw mogelijkheden ligt natuurlijk.

Het verloop van de behandeling

1. Intake en screening
Om voor u een goed revalidatieprogramma samen te stellen, moeten we eerst weten wat uw huidige conditie en situatie is. Daarom begint de revalidatie met een aantal onderzoeken. Uw partner of naaste is van harte welkom bij alle onderzoeken en gesprekken, behalve tijdens de fietstest.

De intakeprocedure bestaat uit:

  • intakegesprek met de arts
  • fietstest
  • uitslaggesprek met de arts
  • intakegesprek met de fysiotherapeut
  • eventueel een intakegesprek met de maatschappelijk werker
  • eventueel intakegesprek met de psycholoog

2. De behandeling
Uw revalidatie is gebaseerd op een basisprogramma dat bestaat uit:

Naast het basisprogramma krijgt u zonodig individuele begeleiding van een maatschappelijk werker, psycholoog, diëtist, logopedist en seksuoloog. Ook kunt u deelnemen aan specifieke groepscursussen: stressmanagement en gedragsverandering bij overgewicht.

3. Afsluiting
Na het voor u, van tevoren, vastgestelde aantal trainingen vindt ter afsluiting een laatste fietstest plaats. Naast het doornemen van de resultaten van deze ‘eindfietstest’ bespreekt de arts in het uitslaggesprek met u het verloop van uw revalidatie en hoe u na uw revalidatie verder gaat. Ook zal -indien van toepassing- de werkhervatting aan de orde komen. Verder zal de arts met u bespreken in hoeverre u zich mag belasten bij sporten en bewegen. Daarbij valt te denken aan regelmatig wandelen en fietsen, maar bijvoorbeeld ook begeleid sporten bij een fysiotherapiepraktijk of sportschool. U kunt ook sporten in het RRC als u het prettig vindt om onder onze begeleiding te blijven. Dit programma heet Fit 4 Life.

Uw huisarts, cardioloog en eventueel (op uw verzoek) andere artsen krijgen een verslag van de revalidatie. Voor vervolg van de medische zorg kunt u na de revalidatie terecht bij uw huisarts of cardioloog.

Hoe lang duurt de behandeling?

Afhankelijk van wat u nodig heeft duurt hartrevalidatie 2 tot 4 maanden.

Van huis uit revalideren of opgenomen in de kliniek?

Hartrevalidatie vindt meestal poliklinisch plaats. U komt dan één of meerdere keren per week naar het revalidatiecentrum voor therapie.

Als u vanwege de ernst van uw aandoening (nog) niet thuis kunt verblijven, is een aantal plaatsen beschikbaar in de kliniek van het revalidatiecentrum. U verblijft daar dan tijdelijk en krijgt dagelijks een individueel revalidatieprogramma aangeboden. Totdat u voldoende hersteld bent om naar huis te gaan. Dan volgt er meestal nog een poliklinisch gedeelte.

Wat vraagt de behandeling van u?

Voor de behandeling vragen wij u twee tot drie keer per week naar het revalidatiecentrum te komen. Daarnaast heeft u nog de reistijd. Het is dan ook een intensieve periode. U kunt deze tijd zien als een investering in uzelf. U doet er dan ook goed aan om het genoemde aantal uren vrij te maken. Bijvoorbeeld door minder te werken of oplossingen te vinden voor andere verplichtingen zoals het huishouden of het oppassen op (klein)kinderen.

Feedback
Ook vragen we u dat u gemotiveerd bent want revalidatie gaat niet vanzelf. Tijdens de behandeling vragen we u ook om steeds actief mee te denken. Koppel uw ervaringen terug naar de behandelaars, stel uw vragen en geef aan hoe u de dingen beleeft en voelt. De behandelaars zullen u daarop zo goed mogelijk informeren, adviseren en de begeleiding toespitsen op uw persoonlijke situatie. Op die wijze kunnen we gezamenlijk uw persoonlijke doelen verwezenlijken.

Hoe gaat de aanmelding?

Als u ons revalidatieprogramma wilt volgen, heeft u een verwijzing van uw cardioloog of (huis)arts nodig. Ook de bedrijfsarts kan u verwijzen voor hartrevalidatie.