A-Z Behandelingen

Hartfalen

Wat is hartfalen?

Normaal is de hoeveelheid bloed die het hart uitpompt gelijk aan de hoeveelheid die het lichaam nodig heeft. Vergelijk het met een waterpomp. Als die slecht werkt, hoopt zich water op voor de pomp en komt er te weinig water uit. Bij het hart is dit net zo. Als de hartpompfunctie niet goed is, hoopt zich bloed op voor het hart of pompt het hart te weinig bloed rond.

Welke vormen komen voor?
De werking van het hart kent 2 fasen:

  • systole: het hart trekt samen
  • diastole: het hart ontspant

Hier zijn 2 vormen van hartfalen naar genoemd:

  • systolisch hartfalen
  • diastolisch hartfalen

Bij systolisch hartfalen trekt de hartspier minder krachtig samen. Hierdoor pompt het hart minder bloed uit. Dit is de meest voorkomende oorzaak van hartfalen. Bij diastolisch hartfalen ontspant de hartspier zich niet goed tijdens de fase van rust. Hierdoor vult het hart zich niet goed met bloed. Het hart pompt dan per slag ook minder bloed uit. De organen en weefsels houden vocht vast. Ook krijgen de organen en de weefsels te weinig zuurstofrijk bloed om goed te functioneren. Hierdoor ontstaan allerlei klachten.

Klachten bij hartfalen
De belangrijkste klachten van hartfalen zijn:

  • vermoeidheid
  • kortademigheid (vooral bij inspanning)
  • opgezette benen en enkels
  • onrustig slapen en ’s nachts vaak plassen

Andere klachten kunnen zijn:

  • koude handen en voeten
  • hartritmestoornissen
  • opgeblazen gevoel en een moeilijke stoelgang
  • verminderde eetlust en toch zwaarder worden
  • prikkelhoest (vooral bij plat liggen)
  • vergeetachtigheid en gebrek aan concentratie

Bovenstaande informatie is afkomstig van de website van de Hartstichting.

Voor wie is revalidatie zinvol?

Als de diagnose ‘hartfalen’ bij u is gesteld, houdt dat in dat uw hart een verminderde pompwerking heeft. Naast de lichamelijke klachten, zijn patiënten met hartfalen vaak bang om een hartstilstand te krijgen als ze zich teveel inspannen. Daarom doen ze te ‘zuinig’ aan bij activiteiten als wandelen, fietsen en seks. Jammer, want het hóeft niet zo te gaan. Revalidatie kan u het vertrouwen in uw lichaam weer terug geven en durft u uw leven weer op te pakken. Aan de andere kant komt het ook voor dat patiënten die net hartfalen hebben ontwikkeld niet weten tot welk niveau zij hun hart veilig kunnen belasten. Bij aanvang van uw hartrevalidatieprogramma meten wij tot welk niveau u kunt gaan en begeleiden om ook in de toekomst het hart niet te zwaar te belasten, maar binnen dit veilige niveau te blijven.

Wat houdt de behandeling bij het RRC in?

Door de deskundige begeleiding die u krijgt in het Rijnlands Revalidatie Centrum voelt u zich vertrouwd om steeds verder de veilige ‘grenzen’ van uw conditie te gaan opzoeken. Hierdoor kunt u uw conditie een heel stuk verbeteren en krijgt u meer zelfvertrouwen. Daarnaast bespreken we uw medicijngebruik met u en zoeken zonodig in overleg met uw cardioloog een betere combinatie van medicijnen. Onze diëtisten geven u tips voor een gezond dieet. Door het verbeteren van uw conditie, uw medicijngebruik en uw dieet wordt uw hart sterker en zult u er langer mee kunnen leven.

Een team van verschillende behandelaars helpt u hierbij. Afhankelijk van uw situatie zijn dat:

  • cardioloog en algemeen arts
  • functieassistent
  • fysiotherapeut
  • sport- en spelleider
  • maatschappelijk werker
  • psycholoog
  • diëtist
  • logopedist
  • seksuoloog

Fysieke training
Het fysieke onderdeel van de behandeling houdt in dat u twee à drie keer per week in ons revalidatiecentrum komt trainen. Tijdens de training krijgt u begeleiding van deskundige fysiotherapeuten en bewegingsagogen. Zij houden uw hartslag en bloeddruk in de gaten en zorgen voor een goede opbouw van het trainingsprogramma. Er is ook altijd een arts op de afdeling aanwezig. Op grond van uw intake en de fietstest stelt de arts voor u de veilige trainingsgrenzen vast. Als zich een probleem voordoet, is hulp direct voorhanden. Door de deskundige begeleiding die u krijgt in het Rijnlands Revalidatie Centrum zult u zich vertrouwd voelen om steeds verder de veilige ‘grenzen’ van uw conditie te gaan opzoeken. U leert wat u niet kunt, en vooral wat u wél kunt. Dat maakt dat u weer vertrouwen in uzelf krijgt. Als het mogelijk is, verbetert u ook uw conditie tijdens revalidatie.

Psychosociale ondersteuning
Naast aandacht aan uw fysieke herstel, besteden wij ook aandacht aan de verwerking van het krijgen van een chronische ziekte. Uw toekomstperspectief kan er heel anders uit gaan zien. Wellicht moet u aanpassingen doen. Uw ziekte kan gevolgen hebben voor uw sociale welbevinden en het kan u onzeker, angstig en somber maken. De psycholoog en maatschappelijk werker kunnen u helpen om met de gevolgen van uw ziekte om te gaan.

Niet alleen u, maar ook uw naasten hebben te maken met verandering in hun leven. Ook zij kunnen ondersteuning krijgen van een maatschappelijk werker of psycholoog.

Informatiebijeenkomsten
Iedere patiënt krijgt verschillende informatiebijeenkomsten aangeboden die speciaal gaan over alle aspecten van hartfalen. Hier hoort u veel over uw hartaandoening en hoe u ermee om kunt gaan en kunt u vragen stellen. Voor iedere patiënt is er ook een introductieles Ademhaling- en Ontspanningsoefeningen (A&O). Ook uw eventuele partner en familieleden hebben te maken met veranderingen door uw hartaandoening. Zij zijn daarom ook welkom bij de informatiebijeenkomsten.

Naast de informatiebijeenkomsten uit het basisprogramma kunt u, op indicatie, ook deelnemen aan specifieke groepscursussen, bijvoorbeeld stressmanagement en gedragsverandering bij overgewicht.

Werken aan uw doelen
U stelt samen met de arts en de overige behandelaars doelen vast. Bijvoorbeeld het oppakken van een sport, stoppen met roken of (gedeeltelijke) hervatting van uw werk. Als u voor uzelf weet wat u wilt, dan gaan de behandelaars daar samen met u naartoe werken. Zolang het binnen uw mogelijkheden ligt natuurlijk.

Het verloop van de behandeling

1. Intake en screening
Om voor u een goed revalidatieprogramma samen te stellen, moeten we eerst weten wat uw huidige conditie en situatie is. Daarom begint de revalidatie met een aantal onderzoeken. Uw partner of naaste is van harte welkom bij alle onderzoeken en gesprekken, behalve tijdens de fietstest.

De intakeprocedure bestaat uit:

  • intakegesprek met de arts
  • fietstest
  • uitslaggesprek met de arts
  • intakegesprek met de fysiotherapeut
  • eventueel een intakegesprek met de maatschappelijk werker
  • eventueel intakegesprek met de psycholoog

2. De behandeling
Uw revalidatie is gebaseerd op een basisprogramma dat bestaat uit:

Naast het basisprogramma krijgt u zonodig individuele begeleiding van een maatschappelijk werker, psycholoog, diëtist, logopedist en seksuoloog. Ook kunt u deelnemen aan specifieke groepscursussen: stressmanagement en gedragsverandering bij overgewicht.

3. Afsluiting
Na het voor u, van tevoren, vastgestelde aantal trainingen vindt ter afsluiting een laatste fietstest plaats. Naast het doornemen van de resultaten van deze ‘eindfietstest’ bespreekt de arts in het uitslaggesprek met u het verloop van uw revalidatie en hoe u na uw revalidatie verder gaat. Ook zal -indien van toepassing- de werkhervatting aan de orde komen. Verder zal de arts met u bespreken in hoeverre u zich mag belasten bij sporten en bewegen. Daarbij valt te denken aan regelmatig wandelen en fietsen, maar bijvoorbeeld ook begeleid sporten bij een fysiotherapiepraktijk of sportschool. U kunt ook sporten in het RRC als u het prettig vindt om onder onze begeleiding te blijven. Dit programma heet Fit 4 Life.

Uw huisarts, cardioloog en eventueel (op uw verzoek) andere artsen krijgen een verslag van de revalidatie. Voor vervolg van de medische zorg kunt u na de revalidatie terecht bij uw huisarts of cardioloog.

Hoe lang duurt de behandeling?

Afhankelijk van wat u nodig heeft duurt hartrevalidatie 2 tot 4 maanden.

Van huis uit revalideren of opgenomen in de kliniek?

Hartrevalidatie vindt meestal poliklinisch plaats. U komt dan één of meerdere keren per week naar het revalidatiecentrum voor therapie.

Als u vanwege de ernst van uw aandoening (nog) niet thuis kunt verblijven, is een aantal plaatsen beschikbaar in de kliniek van het revalidatiecentrum. U verblijft daar dan tijdelijk en krijgt dagelijks een individueel revalidatieprogramma aangeboden. Totdat u voldoende hersteld bent om naar huis te gaan. Dan volgt er meestal nog een poliklinisch gedeelte.

Wat vraagt de behandeling van u?

Voor de behandeling vragen wij u twee tot drie keer per week naar het revalidatiecentrum te komen. Daarnaast heeft u nog de reistijd. Het is dan ook een intensieve periode. U kunt deze tijd zien als een investering in uzelf. U doet er dan ook goed aan om het genoemde aantal uren vrij te maken. Bijvoorbeeld door minder te werken of oplossingen te vinden voor andere verplichtingen zoals het huishouden of het oppassen op (klein)kinderen.

Feedback
Ook vragen we u dat u gemotiveerd bent want revalidatie gaat niet vanzelf. Tijdens de behandeling vragen we u ook om steeds actief mee te denken. Koppel uw ervaringen terug naar de behandelaars, stel uw vragen en geef aan hoe u de dingen beleeft en voelt. De behandelaars zullen u daarop zo goed mogelijk informeren, adviseren en de begeleiding toespitsen op uw persoonlijke situatie. Op die wijze kunnen we gezamenlijk uw persoonlijke doelen verwezenlijken.

Hoe gaat de aanmelding?

Als u ons revalidatieprogramma wilt volgen, heeft u een verwijzing van uw cardioloog of (huis)arts nodig. Ook de bedrijfsarts kan u verwijzen voor hartrevalidatie.